Bütün o "güne pozitif başla" diyen kişisel gelişim reçetelerine, sosyal medyadaki kusursuz gülümsemelere bakarsanız insanın dünyaya neşeyle ve huzurla geldiğini sanırsınız. Eğer keyifsizseniz, içinizde belirgin bir neden olmadan dolaşan o sıkıntıyla bir köşede oturuyorsanız, sanki sistemde bir arıza varmış gibi hemen onarılmaya çağrılırsınız. Mutsuzluk, modern çağın gözünde neredeyse saklanması gereken bir kusura dönüşmüştür.
Peki, insan gerçekten mutlu olmak için mi programlanmıştır, yoksa bu, bize dayatılan en büyük yanılsamalardan biri midir?
Biyolojik açıdan da felsefi açıdan da insan zihninin başlangıç ayarının kesintisiz bir neşe olduğunu söylemek mümkün değil. Beynimiz yalnızca güzel olanı fark etmekle kalmaz; tehlikeleri, eksiklikleri ve ters giden şeyleri de sürekli izler. Bir şeylerin yolunda olup olmadığını anlamaya çalışır, olası tehditleri değerlendirir, henüz gerçekleşmemiş sorunlar için bile senaryolar üretir. Bu yüzden zihnimiz her zaman huzurlu bir yerde konaklamaz. Mutluluk dediğimiz şeyse hayatın içinde zaman zaman beliren, bazen uzun bazen kısa süren bir deneyimdir. Onu sürekli kalabileceğimiz bir adres olarak düşünmek, belki de baştan yanlış bir beklenti yaratır.
Schopenhauer'ün hayatı istek ile can sıkıntısı arasında gidip gelen bir sarkaç olarak tanımlaması tam da bu noktada anlam kazanır. Bir şeyi isteriz; ona ulaşmak için çabalar, sonunda elde ederiz. Fakat arzu karşılandığında heyecanı da zamanla azalır. Yerini yeni bir istek ya da tanıdık bir boşluk alabilir. İnsan, sahip olmadığının peşinde koşarken de sahip olduğuyla yetinmeye çalışırken de huzursuzluğa kapılabilir. Elbette hayat yalnızca bu iki uçtan ibaret değildir; ama insanın doyumla doyumsuzluk arasında gidip gelen hâlini anlamak için bu benzetme hâlâ güçlüdür.
Var olmak da kendi içinde bir ağırlık taşır. Zamanın geçtiğini bilmek, seçimlerimizin sonuçlarıyla yaşamak, sevdiklerimizi kaybedebileceğimizi ve bir gün her şeyin sona ereceğini fark etmek... İnsan yalnızca bugünün sorunlarını değil, henüz yaşanmamış olanların ihtimalini de taşır. Belki de zihinsel huzursuzluğumuzun bir kısmı, yalnızca yaşadığımız hayattan değil, hayatın sınırlı olduğunu bilmemizden kaynaklanır.
Oysa bizi asıl yoran bazen mutsuzluğun kendisi değil, mutsuz olduğumuz için kendimizi sorgulamamızdır. "Acaba bende bir sorun mu var?", "Neden herkes bu kadar mutlu görünürken ben böyle hissediyorum?", "Neden hiçbir şeyden uzun süre keyif alamıyorum?" Bu sorular, zaten ağır olan bir duygunun üzerine bir de suçluluk yükler. Mutluluğu ulaşılması gereken kalıcı bir ev, mutsuzluğu ise hemen ortadan kaldırılması gereken bir hastalık olarak gördüğümüz sürece kendi duygularımızla sürekli mücadele ederiz.
Belki de insanı en çok rahatlatacak şey, her an neşeli olma zorunluluğundan vazgeçmektir. İnsanın doğal hâli tek bir duyguya sabitlenmiş değildir. Neşe, huzur, kaygı, sıkıntı, merak ve keder arasında dalgalanırız. Bazen hayatla kolayca uyumlanır, bazen de hiçbir belirgin neden yokken kendi içimizde bir ağırlık taşırız. Her duygunun bir anlamı, her sessizliğin de açıklanması gereken bir arızası olmak zorunda değildir.
Herkesin hayatı bir bayrammış gibi görünmek zorunda olduğu bu dünyada, insanın kendi içindeki sessiz mutsuzluğu inkâr etmeden kabul edebilmesi önemli bir özgürlük olabilir. Çünkü iyi yaşamak, her zaman mutlu olmak demek değildir. Bazen yalnızca kendimize kötü hissetme hakkı tanımak, bütün o mutluluk telaşından daha sahici bir başlangıçtır.

Yorumlar
Yorum Gönder