Kaba bir haksızlığı, açık bir öfkeyi ya da dışarıdan gelen belirgin bir saldırıyı fark etmek çoğu zaman kolaydır. Zihnimiz hemen alarm verir, kendini korumaya alır. Peki ya tehlike dışarıdan değil de en güvendiğimiz insanın ellerinden, üstelik sevgi maskesi takarak geliyorsa? Duygusal manipülasyon çoğu zaman gürültülü kavgalarla değil, sessiz müdahalelerle ilerler. Bir başkasının zihnimize fark ettirmeden yerleşmesi, sanki parmak uçlarında odamıza girip eşyaların yerini değiştirmesi gibidir. Bir süre sonra kendi evimizde dolaşırken bile neyin nerede olduğunu sorgulamaya başlarız.
Bunu yapanlar ellerinde kılıçlarla dolaşmazlar. En etkili araçları, zamanla bize aitmiş gibi hissettirdikleri suçluluk duygusudur. "Ben senin iyiliğin için söylüyorum", "Bunca şeyi senin için yapıyorum", "Çok alıngansın, ben öyle demek istememiştim..." İlk duyulduğunda sıradan bir tartışmanın parçası gibi görünen bu cümleler, sürekli tekrarlandığında kişinin kendi hafızasına, kararlarına ve duygularına duyduğu güveni aşındırabilir. Bir süre sonra ne hissettiğimizden emin olamaz, yaşadığımız bir olayın gerçekten hatırladığımız gibi gerçekleşip gerçekleşmediğini sorgularız. Bir bakmışız, haksızlığa uğrayan tarafken kapıda özür dileyen kişiye dönüşmüşüzdür.
Oysa bu, başkasının yazdığı bir senaryoda kendi rolünü bile sorgulamadan oynamaya zorlanmaktır. Manipülatif davranan kişi, karşısındakinin hassasiyetlerini, merhametini ve bağlılığını birer kaldıraç gibi kullanabilir. İlgi ve sevgiyi bir ödüle, öfkeyi ve sessizliği ise bir cezaya dönüştürür. Bazen yakınlaşır, bazen uzaklaşır; ne zaman onay göreceğimizi, ne zaman suçlanacağımızı kestiremediğimiz bir ilişkinin içinde kalırız. Böylece sürekli kendimizi açıklama, karşı tarafı memnun etme ve yeniden kabul görme çabasına gireriz. Kendi hayatımızın direksiyonunda oturduğumuzu sanırken, bir başkasının görünmez ellerinin yönümüzü değiştirdiğini fark etmeyebiliriz.
Duygusal manipülasyonun en yıpratıcı tarafı, insanın yalnızca karşısındaki kişiye değil, zamanla kendi algısına da güvenini kaybetmesidir. "Ben mi abartıyorum?", "Yanlış mı hatırlıyorum?", "Belki de gerçekten sorun bendedir." Bu sorular bir süre sonra zihnin gündelik diline dönüşür. Kişi, yaşadığı rahatsızlığı anlamaya çalışmak yerine kendi tepkilerini yargılamaya başlar. Böylece asıl mesele, karşısındaki kişinin ne yaptığı olmaktan çıkar; kendisinin neden bu kadar etkilendiğini açıklamak zorunda hisseder.
Peki, bu sessiz istilaya karşı ne yapmalı?
İlk adım, içerideki huzursuzluğun kaynağına dikkatle bakmaktır. Hissettiğimiz yoğun suçluluk gerçekten yaptığımız bir şeyden mi kaynaklanıyor, yoksa sürekli başkasının beklentilerini karşılamaya çalışmaktan mı doğuyor? Bir adım geri çekilip kendimize şu soruları sorabiliriz: "Ben burada tam olarak neye üzülüyorum? Gerçekten haksız olan ben miyim? Bu ilişkide kendi duygularımı ifade edebiliyor muyum, yoksa her defasında kendimi savunmak zorunda mı kalıyorum?" Bazen olayları yazmak, güvendiğimiz ve tarafsız bakabilen biriyle konuşmak da kendi algımızı yeniden değerlendirmemize yardımcı olur.
İkinci adım, sınırlarımızı yeniden belirlemektir. Sürekli açıklama yapmak, kendimizi kanıtlamak ve her suçlamaya cevap vermek zorunda değiliz. "Bu şekilde konuşulmasını kabul etmiyorum", "Bu konuda kararımı verdim" ya da "Şimdi bu konuşmayı sürdürmek istemiyorum" diyebilmek, kendi alanımızı korumanın yollarıdır. Sınır koymak her zaman sessiz kalmak anlamına gelmez; bazen açıkça itiraz etmek, bazen iletişimi kesmek, bazen de o ilişkiden uzaklaşmak gerekir. Üstelik sınırlarımızı belirlediğimizde karşımızdaki kişinin bunları hemen kabul etmesini bekleyemeyiz. Önemli olan, kendi çizgimizi koruyabilmektir.
Çünkü manipülasyon çoğu zaman belirsizlikten, sürekli kendini sorgulamaktan ve karşı tarafın onayını beklemekten güç alır. Kendi duygularımızı tanımak, yaşadıklarımızı küçümsememek ve her anlaşmazlıkta bütün sorumluluğu üzerimize almamak bu döngüyü kırmanın ilk adımlarıdır. Bazen tek başımıza çıkamadığımız bu döngüler için dışarıdan, özellikle güvenilir bir uzmandan destek almak da gerekir.
Uyanış, insanın kendi kendine fısıldadığı o cümleyle başlayabilir: "Burada bir şeyler yolunda gitmiyor ve kendi hislerimi yeniden dinlemem gerekiyor."
Çünkü en tehlikeli işgallerden biri, insanın kendi evinde yabancılaşmasına neden olan zihinsel kuşatmadır. Kendi zihnimize, duygularımıza ve kararlarımıza yeniden sahip çıkmak ise o kapıyı içeriden açmanın ilk adımıdır.

Yorumlar
Yorum Gönder