Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Kitaplar etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Kitaplar ve Hayat #8: Thomas Mann — Büyülü Dağ

  Zaman, Hastalık ve Bir Uygarlığın Çelişkileri İnsan, kendisini tanımak için her zaman kendi hayatının dışına çıkmak zorunda mıdır? Gündelik yaşamın alışkanlıkları, toplumsal beklentiler ve gelecek planları arasında sürdürdüğümüz hayat, kendimize ilişkin bazı soruları görmemizi engelleyebilir. Bazen alıştığımız dünyanın dışına çıktığımızda, daha önce fark etmediğimiz düşüncelerle, korkularla ve çelişkilerle karşılaşırız. Fakat bu karşılaşma bizi mutlaka özgürleştirir mi? Yoksa insan, uzaklaştığı dünyanın yerine başka bir alışkanlık düzeni mi kurar? Thomas Mann’ın 1924 yılında yayımlanan Büyülü Dağ romanı, bu soruları zaman, hastalık, ölüm ve insanın düşünsel gelişimi üzerinden ele alır. Romanın merkezinde İsviçre Alpleri'ndeki bir sanatoryum bulunur. Ancak Mann'ın ilgisi, burada yaşayan insanların gündelik hayatını anlatmakla sınırlı değildir. Sanatoryum, modern Avrupa'nın düşünsel ve toplumsal dünyasını küçük bir alanda bir araya getiren özel bir mekâna dönüşür. Sağlık v...

Kitaplar ve Hayat #6: Körlük — İnsan Kendi Gerçekliğinin Körü Olabilir mi?

Bir insanın gördüğüne inanması doğaldır. Peki ya gördüğü şey, gerçeğin yalnızca bir parçasıysa? Kendi bakış açımızın dışına çıkamadığımızda, başka insanların gördüklerini anlamaya çalışmadığımızda ne olur? Belki de asıl mesele, neyi gördüğümüzden çok, gördüğümüzün bütün gerçeklik olduğuna ne kadar inandığımızdır. José Saramago'nun Körlük romanı, bu soruların peşinden gider. Bir gün, araba kullanırken kırmızı ışıkta bekleyen bir adam aniden görme yetisini kaybeder. Fakat onun körlüğü alışıldık karanlık değildir; her şey beyaz bir ışığın içinde kaybolur. Ardından bu durum başkalarına da yayılmaya başlar. İsimsiz bir salgın, kısa sürede toplumsal hayatı altüst eder. Saramago bize salgının nedenini açıklamaz. Hastalığın bilimsel bir çözümlemesini yapmaz ya da olayları alışılmış bir felaket romanının sınırları içinde tutmaz. Onun ilgilendiği şey, insanların bildikleri dünyanın kuralları ortadan kalktığında nasıl davranacaklarıdır. Çünkü bazen bir toplumun gerçek yüzünü görmek için yeni...

Kitaplar ve Hayat #5 :Kendi İçinde Kaybolan İnsan: Huzursuzluğun Kitabı ve Yaşamadan Geçip Gitmek

İnsan kendini tanımak istiyor. Neden böyle düşündüğünü, neden aynı hataları yaptığını, neden bir türlü mutlu olamadığını anlamaya çalışıyor. Başına gelenleri zihninde tekrar tekrar oynatıyor; söyleyemediklerini yeniden söylüyor, vermediği kararların sonuçlarını hesaplıyor, henüz yaşanmamış hayatların içinde dolaşıyor. Bütün bunları yaparken kendisine yaklaştığını sanıyor. Peki ya tam tersi oluyorsa? Kendimizi anlamak için harcadığımız zaman, kendi hayatımızdan uzaklaşmamıza neden oluyorsa? Yaşadığımız her şeyin anlamını çözmeye çalışırken o şeyin kendisini kaçırıyorsak? Bir duyguyu yaşamak yerine onu incelemeye, bir kararı vermek yerine ihtimallerini düşünmeye, bir hayatın içinde bulunmak yerine o hayatın ne anlama geldiğini sorgulamaya alışmışsak? Fernando Pessoa'nın Huzursuzluğun Kitabı tam da böyle bir yerde duruyor. Bize ne yapmamız gerektiğini söyleyen bir kitap değil bu. Daha çok, insanın kendi zihninin içinde nasıl bir dünyaya dönüşebildiğini gösteriyor. Üstelik bu dünyadan...

Kitaplar ve Hayat #4: Hermann Hesse — Bozkırkurdu: Burjuva Konforunun Hücresinde Ruhun Vahşi Çığlığı

  İnsan, medeniyetin ona biçtiği rolleri ne kadar kusursuz oynarsa o kadar "normal", o kadar "mutlu" sayılır. Sabahları belli saatlerde uyanmak, sokaklarda kurallara uygun yürümek, akşamları güvenli evlerin konforuna koşmak... Hayat, burjuva ahlakının ördüğü bu steril duvarlar arasında tıkır tıkır işleyen bir makine gibidir. Peki ya o makinenin dişlileri arasında ezilmeyi reddeden, ruhunun bir köşesinde insandan çok bir kurdun vahşi ulumasını duyanlar? Hermann Hesse’nin başyapıtı Bozkırkurdu ( Der Steppenwolf ), tam da bu uzlaşmaz ruhların, yani burjuva dünyasının evcilleştiremediği " bozkırkurtlarının" trajik ve sarsıcı hikayesidir. Romanın kahramanı Harry Haller, iki arada bir derede sıkışıp kalmış bir adamdır: Bir tarafı entelektüel, müziğe ve kitabı seven ince ruhlu bir insan; diğer tarafı ise toplumun yalancılığından, sahte konforundan nefret eden, bozkırlarda yalnız başına koşan vahşi bir kurt. Harry, modern hayatın o "saygıdeğer" vatand...

Kitaplar ve Hayat #2#: Mülksüzler — Ursula K. Le Guin: Duvarların Ötesindeki Gerçek Dünya

  Bir duvarla başlar her şey; biri hariç her şehrin çevresinde bulunan, kimin içeride kimin dışarıda olacağını, kimin geçebileceğini keskin çizgilerle ayıran taştan bir sınır. Ursula K. Le Guin, Mülksüzler ’de bizi bu duvarın hemen önüne bırakır. Bir tarafta kıtlığın, yokluğun ama radikal bir eşitliğin hüküm sürdüğü anarşist uydu Anarres; diğer tarafta ise her şeyin satın alınabildiği, bolluk içindeki ama görünmez kölelik zincirleriyle örülü kapitalist Urras. Hikayenin merkezindeki fizikçi Shevek, işte bu iki dünyayı ayıran duvarı aşmaya, iki sistemin de ezberlerini bozmaya karar veren bir kaçaktır. Ancak Le Guin, bu kurgunun arkasında bize sıradan bir bilimkurgu ütopya/distopya macerası anlatmaz; Erich Fromm’un yüzyıllar sonra insanlık için kurduğu o acımasız teşhisi masaya yatırır: Sahip Olmak ya da Olmak. Modern uygarlığın üzerine inşa edildiği en kutsal yalanı, yani mülkiyet hissinin bize güven verdiği yanılgısını parçalar. Marx’ın "yabancılaşma" teorisinde olduğu gibi, ...

Kitaplar ve Hayat #1#: Kırmızı Pazartesi — Gabriel García Márquez: Herkesin Bildiği Son

  Herkesin göz göre göre gelen sonu bildiği ama kimsenin parmağını kıpırdatmadığı bir kasabada, cinayet aslında saatler önce işlenmiştir. Ölüm sadece zamanını bekler. Gabriel García Márquez, Kırmızı Pazartesi'de bizi kitabın ilk sayfasından itibaren katilin kim olduğu sorusuyla baş başa bırakmaz. Tam tersine kimin öldürüleceğini, kimlerin bu cinayeti işleyeceğini ve bunun ne zaman gerçekleşeceğini en baştan söyler. Peki, bu romanda yazar bize ne dedi? İnsan doğasının en karanlık noktaları, toplumsal vicdanın sessiz suç ortaklığında saklıdır. Kırmızı Pazartesi, küçük bir Kolombiya kasabasının düşünce yapısını ortaya koyarken, bireyin toplumsal baskı ve "namus" baskısı karşısında nasıl iradesizleştiğini gözler önüne serer. Santiago Nasar’ın öldürüleceği, tüm kasaba halkı tarafından kahvelerde, sokaklarda, dükkanlarda açıkça konuşulmaktadır. Vicdanlar rahatsızdır, herkes bu felaketin önüne geçebilecek güçtedir; ancak hiç kimse sorumluluğu tek başına üstlenmek istemez. Toplum...